Een recent artikel in "Het Belang van Limburg" gaf aanleiding tot vragen bij onze parochianen over hoe het nu eigenlijk zit. Mogelijke verwarring kan ook ontstaan zijn door een artikel van enkele maanden geleden in hetzelfde dagblad over enkele decanaten en federaties die besloten dat voortaan geen uitvaartplechtigheden met eucharistieviering meer zouden plaats hebben.

Wij moeten hier niet andermaal ingaan op het gebrek aan parochiepriesters, dat is algemeen gekend.  Daarvoor kunnen wij alleen maar bidden en jonge mensen aanspreken om daar eens over na te denken wanneer zij hun toekomst plannen.

Het is een feit dat de meeste federaties dit "probleem" van de uitvaarten nog concreet moeten aanpakken in de komende tijd en dat als "project" hebben voor de komende twee jaar. Zo ook ondermeer de centrum-federatie.

In Tongeren-West, dus voor de parochies Herstappe, Koninksem, Lauw, Piringen en Widooie hebben wij dat varkentje al gewassen. Zo hebben we tijdens vorig werkjaar op de Federatieraad, waar alle parochieraadsleden van de ganse federatie aanwezig zijn, een besluit genomen.

Voor de uitvaartdienst zal de familie (zoals in het verleden) kunnen kiezen tussen een uitvaartplechtigheid binnen een Eucharistieviering of binnen een Woorddienst. Beide zijn waardige liturgische vieringen.
De voorganger bij de Eucharistie is uiteraard de pastoor en voor de Woorddienst is dat de pastoor of een diaken, een parochieassistent en op langere termijn eventueel een leek die daarvoor grondig is opgeleid op voorstelling door de pastoor en met een duidelijke in de tijd beperkte (3 jaar) zending door de bisschop. Niemand kan zichzelf dus zomaar aanstellen als voorganger bij uitvaarten binnen een woorddienst.

De Federatieraad vond het bijzonder belangrijk dat de familie de vrije keuze blijft hebben tussen Eucharistie en Woorddienst bij uitvaarten. Hetzelfde geldt eveneens bij huwelijksvieringen.
Bij meerdere uitvaarten op een dag waarbij telkens een eucharistie wordt gevraagd kan de pastoor er maximaal 2 doen. Is er nog een derde in een van onze parochies op dezelfde dag dan zal de consequentie zijn dat deze uitvaart gebeurt binnen een Woorddienst.

Met uitvaarten binnen een Woorddienst wil niet uitsluitend het gebrek aan parochiepriesters worden opgelost. Het is ook een kans voor minder kerkbetrokken mensen die toch kerkelijk willen begraven worden om binnen een vrijer stramien een passende plechtigheid in de kerk te hebben.
Er zal dan geen eucharistisch deel zijn: offerande, prefatie, consecratie en communie hebben dan niet plaats. Er is dan meer ruimte voor de woorddienst en muziek. De absoute als essentieel onderdeel van de uitvaartliturgie blijft behouden.

De aanwezigheid van het lichaam in de kerk blijft in ieder geval essentieel. Zo is een uitvaartdienst met bijvoorbeeld alleen een urne niet mogelijk. Crematie dient achteraf te gebeuren.
Anders spreken we niet meer van een uitvaartdienst maar van een gedachtenisviering en valt ook het deel van de absoute weg. Bepaalde omstandigheden (een na lange tijd pas gevonden lichaam bijvoorbeeld) kunnen evenwel aanleiding geven tot een uitzonderlijk aangepaste formule.
De vrije keuze willen wij dus zolang ook maar enigszins mogelijk behouden.
Er is dus helemaal geen reden tot paniek of allerlei wilde verhalen.

De avondwake aan de vooravond blijft behouden, voorgegaan door onze gebedsleiders of mogelijk verwerkt in een eucharistieviering als die avond in die parochie normaal een eucharistieviering plaats heeft.
Wij kozen voor een sobere vorm (een 6-tal modellen afhankelijk van de persoon) waarbij in eerder beperkte mate persoonlijke accenten worden gelegd omdat we die willen reserveren voor de uitvaart zelf (binnen eucharistieviering of binnen woorddienst). Anders zijn we 2 "begrafenisplechtigheden" aan het doen en dat kan nooit de bedoeling zijn.
De avondwake is er om de uitvaartplechtigheid 's anderendaags voor te bereiden en pas in tweede instantie om mensen die niet aanwezig kunnen zijn in de uitvaart zelf ook een kans te geven.

Concreet
Het blijft belangrijk dat zo snel mogelijk na een overlijden contact wordt genomen met de PASTOOR. Dat kan je zelf doen of toevertrouwen aan de begrafenisondernemer.

Zo snel mogelijk na de mededeling van het overlijden zal de pastoor van de parochie met de familie contact opnemen. Hier zal nagegaan worden wat de wensen zijn aangaande de aard van de uitvaartplechtigheid. Tevens zullen enkele hulpmiddelen aangereikt worden binnen een vast kader waardoor de familie in staat is om zelf een aantal teksten te kiezen. Deze eventueel zelf te lezen, bepaalde symbolische handelingen te stellen in de uitvaart enz..

De keuze van muziek op CD blijft beperkt tot maximaal 2 in een eucharistieviering en maximaal 3 tot 4 in een woorddienst. Deze muziek dient evenwel speelbaar te zijn in een kerk en in de context van de uitvaartliturgie. We willen er ook geen kermis van maken…
De pastoor zal ingeval van uitvaart binnen een woorddienst ofwel zelf voorgaan (indien mogelijk) of een diaken of parochieassistente aanduiden die zal voorgaan.
Op dit ogenblik is de voorganger bij uitvaarten binnen een woorddienst de pastoor zelf of parochieassistente Marleen Driessen.

In principe zal een van de voorgangers ook de gebeden op het kerkhof verzorgen wanneer het om een klassieke begrafenis gaat. Bij crematie is dit volgens de instructies van het bisdom niet voorzien. De bijzetting gebeurt immers meestal ergens in de namiddag of soms zelfs 's anderendaags zodat dit organisatorisch meestal niet haalbaar is. In dat geval zal de begrafenisondernemer een gebed lezen of kan een familielid dit ook zelf doen.
Bij een uitvaart binnen een eucharistieviering is de voorganger uiteraard de pastoor of een priester die hij zelf aanspreekt om hem te vervangen. (In dit geval hebben zij ook recht op een vergoeding)
Aan de parochie "vreemde priesters" kunnen alleen voorgaan of mee concelebreren als het gaat over familieleden tot de tweede graad van de overledene. (In dit geval hebben zij geen recht op enige vergoeding).

Op langere termijn kan het team (pastoor en parochieassistente) om voor te gaan bij uitvaarten met een woorddienst  uitgebreid worden met enkele leken die na de opleiding te hebben gevolgd bereid zijn voor gans de federatie bij gelegenheid voor te gaan in deze woorddiensten.
Deze opleiding zal over langere tijd gespreid zijn, aangezien het hierbij gaat om een veelomvattende taak: voorgaan in de liturgie, de familie begeleiden, homilie voorbereiden enz..
Wij zullen daarvoor geen ploegen samenstellen per parochie.
Dit doet geen afbreuk aan onze gebedsleiders die nu reeds voorgaan bij avondwaken en evenmin aan de lectoren die nu reeds meewerken aan de uitvaarten. Beide zullen ook in de toekomst nodig blijven.
In afwachting van het op punt stellen van de opleiding zullen we zelf in de komende maanden een kader uitwerken voor de uitvaarten binnen een woorddienst. Een beetje zoals het nu ook reeds gebeurt binnen de Goede Week als er geen eucharistievieringen kunnen gehouden worden.

Wij hopen hiermee voor de nodige duidelijkheid te hebben gezorgd.
Pastoor Tony.